Top 18 # Xem Nhiều Nhất Bài Tập Phục Hồi Chức Năng Hô Hấp / 2023 Mới Nhất 12/2022 # Top Like | Photomarathonasia.com

Phục Hồi Chức Năng Hô Hấp / 2023

Published on

Các phương pháp chăm sóc và phục hồi chức năng hô hấp

1. Phục hồi chức năng hô hấpPhục hồi chức năng hô hấp

2. Mục tiêuMục tiêu * Nắm được nguyên lý , kỹ thuật của vỗ rung và dẫn lưu tư thế * Nắm được các giai đoạn của hơi thở, các bài tập thở * Thực hành được bài tập thở 4 thì của BS Nguyễn Văn Hưởng

3. Đại cươngĐại cương 1. Cơ quan hô hấp: + Mũi + Thanh quản, khí quản, phế quản + Lồng ngực và các cơ hô hấp (cơ liên sườn, cơ vùng cổ – vai – ngực) + Cơ hoành + Cơ thành bụng

4. 1. Cơ quan hô hấp1. Cơ quan hô hấp::

5. 1. Cơ quan hô hấp1. Cơ quan hô hấp::

6. 1. Cơ quan hô hấp1. Cơ quan hô hấp::

7. 1. Cơ quan hô hấp1. Cơ quan hô hấp::

8. Đại cươngĐại cương 2. Hoạt động thở: + Dễ thở: thở bình thường, hít vào thở ra đều đặn (18-20l/p, trẻ em cao hơn-tuỳ theo tuổi); + Thở mạnh: tăng biên độ thở, tăng dung tích mỗi lần thở, không tăng tần số thở. + Thở nhanh: tăng tần số thở, không tăng biên độ, không tăng dung tích mỗi lần thở. + Thở lúc nhanh lúc chậm + Ngừng thở

9. Đại cươngĐại cương 3. Nguyên nhân giảm chức năng hô hấp – Viêm: vi khuẩn, lao…. – Chấn thương vùng ngực, bụng – Tổn thương tuỷ cổ và ngực – Phẫu thuật ngực, bụng, – Nằm lâu – Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) – Hen phế quản – SARD: H5N1 – H1N1

10. Các phương pháp phục hồiCác phương pháp phục hồi chức năngchức năng – Dẫn lưu tư thế – Vỗ rung lồng ngực – Tập thở – Thông khí nhân tạo

11. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung * Mục đích: phòng tích tụ, dẫn lưu các chất tiết như đờm dãi, mủ của các ổ áp xe…. * Nguyên lý: – Vỗ – Rung làm long đờm, các chất tiết – Kết hợp dẫn lưu (áp dụng các tư thế – đường đi của phế quản) nhằm dẫn lưu dịch, chất tiết, mủ của các ổ áp xe ở trong phổi ra ngoài.

12. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung * Chỉ định: – BN nằm lâu, hạn chế hô hấp – Nhiều đờm dãi không khạc ra được; – BN có các ổ viêm hoặc áp xe đã tạo mủ

13. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung

14. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung

15. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung

16. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ trên – Phần đỉnh

17. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ trên – Phần sau

18. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ trên – Phần trước

19. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ lưỡi

20. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ giữa

21. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ dưới – Phần trước đáy phổi

22. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ dưới – Phần sau đáy phổi

23. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ dưới – Phần trên

24. Dẫn lưu thế – vDẫn lưu thế – vç – rungç – rung Thuỳ dưới – Phần bên đáy phổi

26. C¸c giai ®o¹n cña h¬i thëC¸c giai ®o¹n cña h¬i thë * Theo NguyÔn V¨n H­ëng : thë lµ vÊn ®Ò tranh c·i nhiÒu nhÊt, mçi tr­êng ph¸i, mçi c¸ nh©n ®Òu cã ph­¬ng ph¸p thë riªng cña m×nh. Muèn cã c¬ së khoa häc ®Ó ®­a ra ph­¬ng ph¸p thë hîp lý tr­íc hÕt ph¶i nghiªn cøu c¸c giai ®o¹n cña h¬i thë theo ý muèn. * Theo “ng h¬i thë gåm c¸c giai ®o¹n:

27. Các giai đoạn của hơi thởCác giai đoạn của hơi thở Giai®o¹n1: HÝt vµotèi®a. * TÊt c¶ c¸c c¬ thë (c¬ hoµnh vµ c¬ thë th­êng còng nh­ c¬ thë g¾ng søc) ho¹t ®éng tèi ®a ®Ó hÝt vµo tèi ®a, bông ph×nh vµ cøng, * Áp xuÊt trong bông t¨ng h¬n ¸p xuÊt ngoµi khÝ quyÓn, ¸p xuÊt trong phæi gi¶m xuèng thÊp h¬n ¸p xuÊt ngoµi khÝ quyÓn, kh”ng khÝ trµn vµo tèi ®a trong phæi lµm phæi d·n në tèi ®a.

28. Các giai đoạn của hơi thởCác giai đoạn của hơi thở Giai®o¹n2: Gi÷h¬itrongngùc. * C¸c c¬ thë tiÕp tôc co th¾t toµn bé cè ®Þnh tr¹ng th¸i hÝt vµo tèi ®a, thanh qu¶n còng cè ®Þnh trong tr¹ng th¸i më, ¸p xuÊt trong phæi b”ng ¸p xuÊt ngoµi kh”ng khÝ do thanh qu¶n më. * Áp xuÊt trong lång ngùc thÊp lµm cho m¸u ch¶y vÒ tim thuËn lîi, m¸u trong mao m¹ch phæi phÕ nang cã thêi gian trao ®æi O2 vµ CO2 . * Áp xuất trong bụng tăng, đẩy máu tạng về tim

30. Các giai đoạn của hơi thởCác giai đoạn của hơi thở Giai®o¹n4: RÆn. * NÕu ta co th¾t c¬ ngùc, c¬ bông, c¬ l­ng, c¬ ®¸y chËu, h¬i bÞ nhèt trong ngùc vµ bông, * Áp xuÊt trong ngùc vµ bông t¨ng lªn, h¬i bÞ nÐn, ®ã lµ tr¹ng th¸i dÆn ®Î, ®i đại tiện – tiểu tiện, h¾t x× h¬i.

31. Các giai đoạn của hơi thởCác giai đoạn của hơi thở Giai ®o¹n5: Thëratùnhiªn. * Më thanh qu¶n do søc nÆng vµ søc ®µn håi cña phæi, cña lång ngùc vµ bông, c¸c c¬ thë ra bu”ng xu”i, kh”ng k×m kh”ng thóc, * Thë ra xong ¸p xuÊt trong ngùc vµ bông b”ng nhau.

32. Các giai đoạn của hơi thởCác giai đoạn của hơi thở Giai ®o¹n6: ThëracãÐpbông. * Co th¾t c¸c c¬ th¬ thë ra ë bông (c¬ bông, c¬ h”ng vµ c¬ ®¸y chËu); c¬ thë ra ë ngùc vµ c¬ r¨ng c­a d­íi ®Ó ®uæi kh”ng khÝ trong phæi ra tèi ®a.

33. Các giai đoạn của hơi thởCác giai đoạn của hơi thở Giai ®o¹n7: Thãt bông. * §ãng thanh qu¶n, biÕn lång ngùc vµ æ bông thµnh hép kÝn. C¬ hoµnh trë thµnh thô ®éng, bu”ng xu”i. * Ta co c¸c c¬ thë vµo ®Ó n©ng c¸c x­¬ng s­ ên lªn, phÇn bông kh”ng cã x­¬ng rÊt mÒm nªn bÞ ¸p lùc tõ phÝa ngoµi t¸c ®éng lµm cho thµnh bông xÑp xuèng vµ cã phÇn thãt vÒ phÝa trªn t¹o thµnh bông h×nh lßng thuyÒn.

34. Các giai đoạn của hơi thởCác giai đoạn của hơi thở Giai ®o¹n8: Ph×nhbông. * Thanh qu¶n vÉn ®ãng, Ta Ðp ngùc mµ kh”ng Ðp bông, kh”ng co th¾t c¸c c¬ bông, lång ngùc xÑp xuèng, ¸p xuÊt trong hép kÝn t¨ng lªn lµm cho bông ph×nh ra.

35. Mục đích tập thởMục đích tập thở * Làm dãn nở lồng ngực * Làm dãn nở phổi, tăng dung tích phổi * Tăng cường trao đổi khí * Phòng ứ đọng dịch tiết ở phổi * Tránh dầy dính màng phổi * Phòng ngừa các bệnh lý của phổi và các cơ quan khác * Tốt cho hoạt động của tim và các tạng trong ổ bụng

36. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông.. 1. Thë hoµnh (diaphragmatic breathing). * ChØ ®Þnh: – BN sau phÉu thuËt, – BN sau chÊn th­¬ng, – T¨ng thë nh­ng l­u th”ng khÝ kÐm ë nh÷ng bÖnh nh©n t¾c nghÏn h” hÊp m¹n tÝnh (COPD).

37. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông * Kü thuËt: – Gi¶i thÝch cho BN vÒ thñ thuËt, – ĐÆt BN ë t­ thÕ n”m ngöa, hai tay kü thuËt viªn ®Æt ë hai bªn m¹ng s­ên cña BN vµ nhÑ nhµng Ên xuèng ë th× thë ra, – Ở cuèi th× thë ra th× t¨ng lùc Ên vµ b¶o BN hÝt vµo kh¸ng l¹i lùc cña tay kü thuËt viªn, ë cuèi th× hÝt vµo th× kü thuËt viªn th¶ láng tay t¹o ®iÒu kiÖn lµm ®Çy khÝ ë phæi

38. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông 2. Thë vïng (segmental breathing). * C¸c t¸c gi¶ Frederic Helmolz H vµ Henryh Stonnington JR, ®· m” t¶ c¸c ph­¬ng ph¸p tËp thë cã t¸c dông lµm d·n në tõng vïng cña phæi. * ChØ ®Þnh: Viªm mµng phæi, xÑp phæi, ®au do chÊn th­¬ng, ®au do phÉu thuËt hoÆc bét yÕm. * Kü thuËt:

39. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông * TËpd·nnëphÇnlångngùc d­íi(haibªn): – B¶o BN ®Æt hai bµn tay vµo vïng d­íi bê s­ên hai bªn. – Khi BN hÝt vµo, hai tay kh¸ng l¹i hÝt vµo vµ cã c¶m gi¸c lång ngùc ®Èy tay ra hai bªn, – BN cã thÓ tËp ë t­ thÕ n”m hoÆc ë t­ thÕ ngåi tho¶i m¸i trªn ghÕ ch©n bu”ng thâng, ®ïi vµ gèi gÊp 90o

40. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông * TËpd·nnöalångngùc ëvÞtrÝn”mcã2c¸ch: +C¸ch1: – NÕu muèn d·n nöa lång ngùc ph¶i b¶o bÖnh nh©n n”m nghiªng sang ph¶i vµ kª ®Çu cao lªn mét vËt ®Öm, tay ®Ó tr­íc ngùc vµ thë. – NÕu muèn lµm giãn në nöa lång ngùc tr¸i th× n”m t­ thÕ ng­îc l¹i.

41. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông +C¸ch2: – Muèn lµm d·n në nöa lång ngùc ph¶i, b¶o bÖnh nh©n n”m nghiªng sang tr¸i, – Kª lång ngùc trªn mét ®Öm råi thë. – NÕu muèn lµm giÉn në nöa lång ngùc tr¸i lµm ng­îc l¹i

42. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông * TËpd·nnëlånglångngùc t­ thÕngåi: – Muèn lµm d·n në lång ngùc ph¶i th× ngåi nghiªng sang tr¸i vµ thë; – Nếu muèn lµm d·n në lång ngùc trái ng­îc l¹i

43. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông * TËp d·n në mét vïng cña phæi: – §Æt tay ®èi diÖn lªn vïng phæi tËp d·n në – Khi hÝt thë vµo th× Ðp tay xuèng kh¸ng l¹i ®éng t¸c thë, nÕu cã d·n në vïng phæi th× cã c¶m gi¸c lång ngùc ®Èy tay ra, – Cã thÓ tËp lµm d·n në mét vïng phæi ë nhiÒu t­ thÕ kh¸c nhau (n”m ngöa hoÆc ngåi), tËp xen kÏ c¸c bµi tËp víi nhau

44. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông 3. Thë gi÷ h¬i ë th× hÝt vµo tèi ®a (sustained maximal inspiration) ChØ ®Þnh: – §au sau chÊn th­¬ng – Sau phÉu thuËt, – SÑp thuú phæi cÊp tÝnh.

45. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông Kü thuËt: – Gi¶i thÝch cho bÖnh nh©n hiÓu râ vÒ thñ thuËt, – ĐÆt bÖnh nh©n ë t­ thÕ thuËn lîi; cho bÖnh nh©n tõ tõ hÝt vµo s©u tèi ®a qua mòi; b¶o bÖnh gi÷ h¬i trong trong lång ngùc ë tr¹ng th¸i hÝt s©u tèi ®a nµy kho¶ng 3 gi©y; sau ®ã cho bÖnh nh©n thë ra tõ tõ qua miÖng. – §Ó t¹o ¸p lùc d­¬ng tÝnh ®­êng thë ë th× thë ra cã thÓ kÕt hîp bµi thë nµy víi bµi thë mÝm m”i d­íi ®©y.

46. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông 4. Bµi tËp thë mÝmm”i (pursed-lip breathing): * §Ó lµm d·n në phæi c¸c t¸c gi¶ Roland Hirganvµ CS (1967), Frederic Helmolz H vµ Henry Stonnington JR (1982), Becker G vµ CS (1990), Leveson C (1995) ®· khuyªn xö dông ph­¬ng ph¸p thë mÝm m”i ®Ó t¹o ¸p lùc d­¬ng tÝnh ®­ êng thë ë th× thë ra.

47. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông * ChØ®Þnh: – Khã thë th­êng xuyªn trªn nh÷ng bÖnh nh©n COPD, – Sö dông kiÓu thë kh”ng hiÖu qu¶ trong c¸c ho¹t ®éng hµng ngµy còng nh­ lóc tËp luyÖn, – XÑp phæi hoÆc thuú phæi.

48. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông * Kü thuËt: – Gi¶i thÝch cho BN vÒ thñ thuËt; – B¶o BN hÝt vµo tèi ®a qua mòi; – Ở th× thë ra BN mÝm m”i l¹i thæi h¬i qua kÏ m”i ®Ó t¹o ¸p lùc d­¬ng tÝnh trong ®­êng thë vµ lång ngùc; BN sÏ cã c¶m gi¸c ¸p lùc c¨ng trong khoang miÖng khi h¬i thë thë ra tõ tõ.

49. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông 5. C”ng thøc bµi tËp thë 4 th× cña NguyÔn V¨n H­ ëng: * Tõ ph©n tÝch trªn NguyÔn V¨n H­ëng ®Ò xuÊt ph­¬ng ph¸p tËp thë rÊt ®¬n gi¶n ®· ®­îc ¸p dông trong nhiÒu n¨m thÊy rÊt cã hiÖu qu¶ trong ®iÒu trÞ c¸c bÖnh phæi. BÖnh nh©n tù ®iÒu khiÓn h¬i thë cña m×nh, thë 4 th× lÊy thë hoµnh lµm néi dung chÝnh, thë chËm vµ s©u 4 ®Õn 5 chu kú mét phót:

50. C¸c bµi tËp thë th”ng dôngC¸c bµi tËp thë th”ng dông * Th× 1: HÝt vµo ®Òu vµ s©u tèi ®a, ngùc në bông ph×nh vµ cøng. Thêi gian b”ng 1/4 h¬i thë. * Th× 2: Gi÷ h¬i, c¬ hoµnh vµ c¸c c¬ lång ngùc ®Òu co th¾t tèi ®a, thanh qu¶n më, thêi gian b”ng b”ng 1/4 h¬i thë. * Th× 3: Thë ra tho¶i m¸i tù nhiªn, kh”ng k×m, kh”ng thóc. Thêi gian b”ng 1/4 h¬i thë. * Th× 4: Th­ gi·n hoµn toµn, toµn th©n cã c¶m gi¸c nÆng vµ Êm (tù ¸m thÞ ). Thêi gian b”ng 1/4h¬i thë.

51. C”ng thøc bµi tËp thë 4 th×C”ng thøc bµi tËp thë 4 th×

52. LONG ĐỜMLONG ĐỜM * Uống thuốc: Acemuc, Autusin, các thuốc y học cổ truyền như Bổ phế trị khái lộ…. * Uống nhiều nước (đủ nước) * Vỗ * Rung bằng tay, rung bằng máy * Khí dung nước muối sinh lý

53. THÔNG KHÍ NHÂN TẠO KHÔNG XÂM NHẬPTHÔNG KHÍ NHÂN TẠO KHÔNG XÂM NHẬP * Chỉ định: – Bệnh cơ di truyền: + Teo cơ kiểu Duchen (DMD) + Teo cơ kiểu Baker – Tổn thương tủy sống cao từ C5-C3 – Bệnh nhược cơ – COPD

54. THÔNG KHÍ NHÂN TẠO KHÔNG XÂM NHẬPTHÔNG KHÍ NHÂN TẠO KHÔNG XÂM NHẬP

55. THÔNG KHÍ NHÂN TẠO XÂM NHẬPTHÔNG KHÍ NHÂN TẠO XÂM NHẬP * Chỉ định: – Tổn thương tủy sống cao trên C3 – Bệnh nhược cơ nặng – Hôn mê sâu – Phẫu thuật kéo dài – Bệnh cơ di truyền: + Teo cơ kiểu Duchen (DMD) + Teo cơ kiểu Baker

56. THÔNG KHÍ NHÂN TẠO XÂM NHẬPTHÔNG KHÍ NHÂN TẠO XÂM NHẬP

57. Xin ch© n thµ nh c¶m ¬ n!Xin ch© n thµ nh c¶m ¬ n!

Các Bài Tập Giúp Phục Hồi Chức Năng Hô Hấp Đối Với Bệnh Nhân Viêm Phổi / 2023

Để nhanh chóng trở về trạng thái bình thường, bên cạnh điều trị bằng thuốc và chế độ dinh dưỡng hàng ngày, người bệnh cũng nên tập các bài tập giúp phục hồi chức năng hô hấp khi bị viêm phổi.

Tập hít thở là một trong những phương pháp giúp phục hồi chức năng hô hấp một cách hiệu quả. Trong các bài tập phục hồi, phương pháp tập thở cơ hoành và thở chúm môi sẽ giúp người bệnh “chủ động, tích cực” nhất.

1. Kỹ thuật thở cơ hoành giúp phục hồi chức năng hô hấp.

– Bước đầu tiên trong việc học thở là học cách hít thở sâu bằng cơ hoành. Cơ hoành là một cơ hình vòm nằm bên dưới phổi, là cơ hô hấp chính, nếu hoạt động kém sẽ làm thông khí ở phổi kém và các cơ hô hấp phụ phải tăng cường hoạt động.

– Thở bằng cơ hoành là một biện pháp phục hồi chức năng hô hấp giúp tăng cường lượng không khí di chuyển ra vào phổi mà không làm mệt mỏi các cơ hô hấp ngực. Thở bằng cơ hoành giúp người bệnh tăng cường tống thải đờm dịch.

– Với một số bệnh nhân, đây là biện pháp dẫn lưu hiệu quả và còn làm tăng thông khí, tăng trao đổi ôxy, giúp người bệnh bớt khó thở hơn. Nên tập thở cơ hoành nhiều lần trong ngày cho đến khi trở thành thói quen để phục hồi chức năng hô hấp. Bạn có thể tập thở ở tư thế ngồi hoặc đứng với đầu giữ thẳng. Sau khi đã thành thạo kỹ thuật, nên tập thở cơ hoành cả khi đi bộ và cả khi làm việc nhà.

– Tập thở bằng cơ hoành cần được duy trì lâu dài đối với những người mắc các bệnh về phổi, ngay cả khi người bệnh đã ra viện. Đây là biện pháp phục hồi chức năng hô hấp tốt nhất có thể đề phòng những biến chứng của bệnh, ngăn ngừa viêm nhiễm và giảm những đợt cấp tái phát.

– Kỹ thuật thở cơ hoành:

+ Nằm ngửa, thả lỏng cổ và vai, toàn thân thư giãn, tinh thần thoải mái.

+ Đặt 1 bàn tay lên bụng và đặt bàn tay còn lại lên ngực.

+ Hít vào chậm, đều qua mũi sao cho bàn tay trên bụng có cảm giác bụng phình lên.

+ Lồng ngực không di chuyển. Hóp bụng lại dần theo nhịp thở ra, thở chậm qua miệng với thời gian thở ra gấp đôi thời gian hít vào và bàn tay trên bụng có cảm giác lõm xuống.

+ Tập thở sâu, từ từ, tăng dần mỗi ngày và không quá sức. Những ngày đầu tiên trong quá trình tập luyện chỉ nên thực hiện từ 5- 10 chu kỳ/ lượt, sau đó thư giãn thở đều tự nhiên 2-3 phút trước khi lặp lại lượt tiếp theo. Mỗi buổi từ 5 – 10 lượt, mỗi ngày tập từ 1 – 2 lần.

+ Khi thành thạo kỹ thuật, không cần hai bàn tay đặt trên bụng và ngực nữa, có thể tập cả ở tư thế ngồi hoặc đứng, thậm chí ngay cả khi đi lại, làm việc.

2. Phục hồi chức năng hô hấp bằng kỹ thuật thở chúm môi

– Ở người bị bệnh viêm phổi, triệu chứng thường gặp là khó thở. Thở chúm môi cũng là một phương pháp phục phồi chức năng hô hấp rất tốt. Người tập thở ra bằng miệng với môi chúm lại, tạo áp suất dương trong phổi giúp cho đường thở không bị xẹp lại khi thở ra nên khí thoát ra ngoài dễ dàng hơn qua đó tăng cường lưu thông đường hô hấp.

– Kỹ thuật thở chúm môi:

+ Tư thế nằm hoặc ngồi thoải mái, thả lỏng cổ và vai, toàn thân thư giãn, tinh thần thoải mái.

+ Hít vào chậm qua mũi (tốt nhất nên kết hợp thở cơ hoành như mô tả trên). Sau đó từ từ thở ra với môi chúm lại như đang huýt sáo, thở ra chậm sao cho thời gian thở ra gấp đôi thời gian hít vào.

+ Ngoài ra nên áp dụng kỹ thuật thở chúm môi bất cứ lúc nào cảm thấy khó thở như đi cầu thang, tập thể dục, làm việc nhà. Nên tập thở chúm môi kết hợp thở cơ hoành. Tập lặp đi lặp lại nhiều lần sao cho thật thành thạo và trở thành thói quen để có thể phục hồi chức năng hô hấp để phòng biến chứng và bệnh tái phát.

Các Kỹ Thuật Tập Vận Động Thể Lực Trong Phục Hồi Chức Năng Hô Hấp / 2023

Vận động thể lực kết hợp vật lý trị liệu hô hấp để tăng cường thể trạng và điều chỉnh tư thế. Bao gồm các bài tập tăng cường sức mạnh, sức bền của tay, của chân, toàn thân, và các bài tập kết hợp với dụng cụ (gậy, thang tường, ròng rọc, đai vải…).

Vận động thể lực kết hợp vật lý trị liệu hô hấp để tăng cường thể trạng và điều chỉnh tư thế. Bao gồm các bài tập tăng cường sức mạnh, sức bền của tay, của chân, toàn thân, và các bài tập kết hợp với dụng cụ (gậy, thang tường, ròng rọc, đai vải…).

I. Tập sức bền, sức mạnh của tay:

– Mục đích: tăng khả năng vận động về sức mạnh và sức bền của các nhóm cơ từ bàn tay, cẳng tay đến cánh tay, và các cơ bả vai.

– Thời gian tập: mỗi lần tập 10-15 phút, ngày tập 2 đến 3 lần.

– Các kỹ thuật được sắp xếp từ nhẹ đến nặng như sau: tập tay với bóng mềm, với bóng cứng, lò so, kìm tay, thiết bị lực cơ tay, thiết bị kéo giãn và tạ tay các loại.

– Yêu cầu: các bài tập tay đòi hỏi sự kiên trì, tập từ nhẹ tới nặng, không vội vàng tăng dần thời gian tập và cường độ tập để có được hiệu quả mong muốn.

1. Tập tay với bóng mềm

– Dụng cụ tập: bóng mềm, kích thước nhỏ gọn, có thể nắm được trong lòng bàn tay.

– Mục đích: tập cho nhóm các cơ ở ngón tay, bàn tay tăng cường hoạt động về sức bền và sức mạnh và làm quen với các kỹ thuật khác. Bài tập này áp dụng cho người bệnh mới đến tập, người bệnh ở giai đoạn nặng, khó thở thở nhiều.

– Thực hiện: người bệnh ngồi tập, ngồi thoải mái, 2 chân mở rộng bằng vai, 2 tay cầm 2 quả bóng mềm, các ngón tay lần lượt xoay nhẹ nhàng từ trái sang phải rồi lại làm ngược lại từ phải sang trái… cứ như vậy tăng dần cường độ, và thời gian.

– Lưu ý: người bệnh có thể tập trong lúc nghỉ ngơi, giao lưu với bè bạn hoặc tập trong khi nghe KTV tư vấn. Đây là bài tập tương đối đơn giản và dễ tập, nắm được nguyên tắc tập thì sẽ rất dễ dàng cho các kỹ thuật tập sau.

2. Tập tay với bóng cứng

– Dụng cụ tập: bóng cứng, kích thước nhỏ gọn, nắm được trong lòng bàn tay.

– Mục đích: tập cho nhóm các cơ ở ngón tay, bàn tay tăng cường hoạt động về sức bền và sức mạnh.

– Thực hiện: ngồi tập, ngồi thật thoải mái, 2 chân mở rộng bằng vai, 2 tay đặt nhẹ lên đùi và cầm 2 quả bóng cứng, các ngón tay lần lượt xoay nhẹ nhàng từ trái sang phải rồi lại làm ngược lại từ phải sang trái… cứ như vậy tăng dần cường độ và thời gian.

3. Tập tay với lò so

– Dụng cụ tập: lò so tay, kích thước nhỏ gọn, nắm được trong lòng bàn tay.

– Mục đích: tập cho nhóm các cơ ở ngón tay, bàn tay tăng cường hoạt động về sức bền và sức mạnh.

– Thực hiện: kỹ thuật đã khó hơn nên cần xoay các ngón tay lần lượt từ phải sang trái rồi ngược lại một cách tuần tự, tác động một lực tăng dần để tăng cường sức mạnh hoạt động của nhóm cơ ngón tay và bàn tay. Tùy sức của cơ các ngón tay, bàn tay tác động vào lò so một cách thích hợp để có hiệu quả.

4. Tập tay với kìm tay

– Dụng cụ tập: kìm tay, kích thước nhỏ gọn, nắm được trong lòng bàn tay.

– Mục đích: tập cho nhóm các cơ ở ngón tay, bàn tay tăng cường hoạt động về sức bền và sức mạnh.

– Thực hiện: hai tay cầm 2 kìm tập, các ngón tay cùng lúc bóp mạnh kìm tập nhịp nhàng, làm liên tục 10 động tác, lúc đầu tập chậm sau tăng dần cường độ. Tùy thể trạng để có thể tác động vào kìm tập một lực thích hợp, tăng dần cường độ và thời gian cho mỗi buổi tập. Đây là kỹ thuật tập để nâng cao sức mạnh và sức bền của các cơ ngón tay và bàn tay rất hiệu quả và đòi hỏi sức mạnh khá nhiều của các nhóm cơ tay.

5. Tập tay với thiết bị lực cơ tay

– Dụng cụ tập: thiết bị lực cơ tay, kích thước phù hơp.

– Mục đích: tập cho nhóm các nhóm cơ ở bàn tay, cổ tay và cẳng tay tăng cường hoạt động cả về sức bền và sức mạnh.

– Thực hiện: luồn bàn tay vào phía trên của thiết bị phần không có đệm, sao cho bàn tay nắm chặt đầu trên, phần có đệm mút nằm phía trong cẳng tay, sau đó gập duỗi cổ tay nhịp nhàng, tập 10 nhịp thì tăng dần cường độ và biên độ, có thể tập cả 2 tay cùng một lúc.

6. Tập tay với thiết bị kéo giãn

– Dụng cụ tập: thiết bị kéo giãn dùng cho tay, kích thước phù hợp.

– Mục đích: tập cho nhóm các cơ ở bàn tay, cổ tay và cẳng tay tăng cường hoạt động cả về sức bền và sức mạnh.

– Thực hiện: người bệnh ngồi tập thoải mái, hai chân mở rộng bằng vai, hai tay cầm 2 đầu của thiết bị ngang với tầm tay thả lỏng, sau đó hai tay đồng thời kéo giãn về 2 phía, rồi lại trở về tư thế ban đầu, làm như vậy 10 động tác, sau đó kéo giãn thiết bị với biên độ ngày càng lớn hơn. Là kỹ thuật đòi hỏi sức lực khá nhiều nên rất cần tập luyện thường xuyên và kiên trì để có được hiệu quả mong muốn.

– Yêu cầu: không quá gắng sức mà sẽ tăng dần vào mỗi buổi tập cả về thời gian, biên độ và cường độ.

7. Tập tay với tạ tay

– Dụng cụ tập: tạ tay từ 0,5 đến 3kg.

– Mục đích: tập cho nhóm các cơ ở bàn tay, cổ tay, cẳng tay và nhóm cơ bả vai tăng cường hoạt động cả về sức bền và sức mạnh.

– Thực hiện: tập ở tư thế ngồi, đứng hoặc nằm tập. Hai tay cầm 2 quả tạ, đầu tiên là tập cho lực cơ cẳng tay nên 2 cẳng tay thả lỏng theo tư thế tự nhiên, sau đó gấp vào rồi duỗi ra theo tầm tay của chính mình. Thực hiện 10 động tác rồi đổi tay, nếu sức khỏe cho phép có thể tập cả 2 tay cùng một lúc. Sau khi tập khoảng 5 phút thì nâng tạ lên phia trên đầu theo tầm tay với để tập cho các nhóm cơ ở cánh tay và nhóm cơ ở bả vai. Lúc đầu tập chậm sau tăng dần cường độ và thời gian.

II. Tập sức bền, sức mạnh của chân:

– Mục đích: tăng cường hoạt động sức mạnh, sức bền của nhóm các cơ bàn chân, cổ chân, cẳng chân và nhóm cơ đùi.

– Thời gian: mỗi buổi tập từ 10 đến 15 phút, ngày tập 2 đến 3 lần.

8. Tập chân với thiết bị đi bộ trên băng chuyền

– Dụng cụ tập: hệ thống đi bộ băng chuyền, có đồng hồ đo thời gian và đồng hồ đo tốc độ đi trên băng.

– Mục đích: tập cho nhóm các cơ ở bàn chân, cổ chân, cẳng chân và nhóm cơ đùi tăng cường hoạt động cả về sức bền và sức mạnh.

– Thực hiện: người bệnh bước lên thiết bị, hai tay nắm vào thiết bị, hai bàn chân miết trên băng chuyền, khởi đầu từ từ sau tăng dần. Tăng dần thời gian và cường độ, người bệnh có thể theo dõi được tốc độ đi trên đồng hồ đo.

– Yêu cầu: tập từ từ, tăng dần cường độ và thời gian cho mỗi buổi tập.

9. Tập chân với xe đạp lực kế

– Dụng cụ tập: xe đạp lực kế, có đồng hồ đo thời gian và đồng hồ đo tốc độ.

– Mục đích: tập cho nhóm các cơ ở bàn chân, cổ chân, cẳng chân và nhóm cơ đùi tăng cường hoạt động cả về sức bền và sức mạnh.

– Thực hiện: người bệnh ngồi lên xe, hai tay nắm vào ghi đông, hai chân đặt lên bàn đạp. Khởi dầu đạp khoảng 30 vòng/1 phút sau đó tập tăng dần về cường độ và thời gian, phấn đấu lên được 80 vòng trên 1 phút, khuyến khích tập tăng dần về cường độ và thời gian. Bài tập đạp xe dễ thực hiện với đa số người bệnh, nên là kỹ thuật được tập thường xuyên.

– Yêu cầu: tập vừa sức tăng dần.

Lưu ý: ở hai bài tập chân, có thể đổi cho mỗi buổi tập, phấn đấu thời gian tập đạt được 10 đến 15 phút cho mỗi buổi tập.

III. Các bài tập toàn thân:

– Mục đích: điều hòa hoạt động cơ thể, vừa luyện tập tay chân và kết hợp vật lý trị liệu hô hấp, tối ưu hóa các kỹ thuật PHCNHH.

– Yêu cầu: kết hợp được tập thở cơ hoành với các động tác vận động thể lực và có sự phối hợp nhịp nhàng giữa tay và chân.

10. Tập toàn thân với thiết bị kéo giãn

– Dụng cụ tập: thiết bị kéo giãn dùng cho cả tay và chân (toàn thân).

– Mục đích:

– Thực hiện: người bệnh ngồi tập hoặc đứng tập. Hai tay cầm phía đầu trên, hai bàn chân để vào đúng chỗ để chân của thiết bị. Khi 2 tay kéo lên trên, thì đồng thời ngả người về phía sau, 2 chân đẩy ra, kéo căng thiết bị. Tập 10 động tác sau đó tăng dần về cường độ và biên độ kéo giãn của thiết bị.

– Lưu ý: bài tập này đòi hỏi khá tốn sức do vậy áp dụng ở giai đoạn bệnh nhẹ hoặc sau thời gian điều trị sức khỏe đã khá hơn.

11. Tập toàn thân với gậy

– Dụng cụ tập là chiếc gậy tròn có đường kính 3cm, dài 80cm.

– Thực hiện: người bệnh đứng tập, hai chân mở rộng bằng vai, hai tay cầm gậy và hai khuỷu tay thẳng. Bài tập bao gồm 3 động tác cơ bản như sau:

Động tác 1: đầu tiên khi bắt đầu hít vào bằng mũi thì kết hợp hai đưa gậy giơ lên cao theo nhịp thở phía trên đầu theo tầm tay với, khi đưa tay lên tầm với cao nhất cũng là lúc hít vào tối đa,

sau đó chúm môi thở ra kết hợp quay người từ từ nghiêng sang bên phải, khi người nghiêng hết sang bên phải cũng là lúc thở ra hết. Ở nhịp thở tiếp theo khi bắt đầu hít vào kết hợp hai tay đưa gậy lên cao phía trên đầu theo tầm tay với rồi quay người nghiêng sang bên trái, đồng thời chúm môi thở ra từ từ qua miệng, khi toàn thân đã quay hết sang trái cũng là lúc thở ra hết, bụng lép lại.

Yêu cầu: các động tác đưa gây lên, xuống đều kết hợp cùng tập thở hoành. Ưu thế của bài tập là khi tập với thở hoành người bệnh rất dễ thực hiện. Sau 10 nhịp thở thì đổi sang động tác 2.

Động tác 2: đầu tiên khi bắt đầu hít vào thì kết hợp theo nhịp thở đưa hai tay giơ gậy lên cao phía trên đầu theo tầm tay với. Khi đưa gậy lên tầm với cao nhất cũng là lúc hít vào tối đa nhất, bụng phình lên, sau đó chúm môi thở ra thì từ từ cúi gập người xuống, lúc cúi xuống hết tầm vận động thì cũng là lúc thở ra hết, bụng lép lại.

– Lưu ý: động tác này kết hợp rất tốt cho sự vận động các cơ lưng, thắt lưng, chống mệt mỏi và điều hòa cân bằng cơ thể.

12. Tập toàn thân với thang tường

– Dụng cụ tập là thang tường bằng inox (hoặc bằng gỗ) cố định, có kích thước 2,4m x 1,8m, thanh nắm tay tròn có đường kính 3cm, dài 1,8m, khoảng cách mỗi thanh cách nhau 15 cm. Người bệnh đứng tập.

– Thực hiện: khởi đầu đứng cạnh thang, chân mở rộng bằng vai, tay trên nắm vào thang tường ở vị trí tương đương với đỉnh đầu, tay dưới nắm vào thang tường ở vị trí ngang với phần hông. Khi bắt đầu hít vào thì kết hợp đẩy hông ra ngoài, sau đó chúm môi thở ra từ từ qua miệng và đẩy hông đưa người về vị trí ban đầu. Mỗi lần tập 10 nhịp sau đó đổi bên.

– Yêu cầu: tập thở cơ hoành kết hợp với các động tác đẩy người nhịp nhàng.

13. Tập toàn thân với hệ thống ròng rọc

– Dụng cụ tập: hệ thống ròng rọc bao gồm một dây chun (hoặc dây thừng) hai đầu có tay nắm bằng gỗ chạy trên một bánh xe nhỏ có rãnh để dây chuyển động được dễ dàng, bánh xe được gắn vào trục cố định.

– Yêu cầu: phải kết hợp được thở hoành cùng với động tác vận động tay.

– Thực hiện: bao gồm 2 động tác cơ bản.

Động tác 1: người bệnh ngồi thẳng lưng, hai chân mở rộng ngang bằng vai, hai tay nắm vào hai đầu tay nắm của dây. Khởi đầu khi đưa tay phải lên cao thì kết hợp hít vào, khi tay phải lên tầm với cao nhất cũng là lúc hít vào tối đa nhất. Tay trái hạ xuống hết theo tầm vận động. Tiếp theo đưa tay trái lên cao kết hợp chúm môi thở ra, tay phải kéo xuống. Làm liên tục 10 lần thì chuyển sang động tác 2.

Động tác 2: hai tay để song song phía trước mặt, khuỷu tay thẳng ngang tầm vai. Khi hít vào thì kết hợp đưa hai tay từ từ xoay ra ngoài (90 0), hít căng lồng ngực hơi và ưỡn ra phía trước. Tiếp theo từ từ đưa hai tay trở về vị trí ban đầu kết hợp chúm môi thở ra qua miệng. Khi thở ra hết cũng là lúc hai tay đã trở về vị trị ban đầu. Làm liên tục 10 động tác.

14. Tập thở với đai vải

– Dụng cụ tập: đai vải có kích thước: người lớn 110 cm x 10cm. Trẻ em 80cm x 8 cm. Hai đầu có quai cho dễ cầm, độ dày vừa phải khoảng 0,5 cm.

– Thực hiện: người bệnh quấn đai vòng quanh lồng ngực sao cho bờ dưới của đai tương ứng với bờ dưới xương sườn cuối, hai tay cầm vào quai và bắt chéo đưa lên trên, giữ cho đai vải luôn phẳng để lực được dàn đều khi kéo. Khi hít vào thì kết hợp hai tay nới lỏng dần đai, khi lồng ngực nở rộng ra nhất cũng là lúc hít vào sâu nhất. Sau đó thở ra thì kéo hai tay ép 2 đầu đai sát dần vào lồng ngực cho đến hết thì thở ra, khi thở ra hết cũng là lúc dùng lực của hai tay ép cho phổi thở ra hết .

Các kỹ năng luyên tập PHCN không quá phức tạp, nhưng cũng đòi hỏi những kiến thức và kỹ thuật nhất định bởi làm đúng kỹ thuật thì mới có hiệu quả điều trị. Ví dụ: cách tập ho hiệu quả người bệnh phải biết hít vào sâu và ho khạc đúng cách thì đờm ở trơng đường phế quản mới tống được ra ngoài được, còn với kỹ thuật tập thở cũng vậy, biết cách chúm môi thở ra và điều khiển cơ hoành nâng lên, hạ xuống nhịp nhàng thì mới giảm được bẫy khí và tăng được thông khí phổi. Do vậy, việc luyên tập đúng phương pháp có 1 ý nghĩa rất lớn, nó quyết định hiệu quả điều trị của người bệnh. Có tập đúng phương pháp thì mới có được lợi ích của phục hồi chức năng.

(Lưu ý: Việc đáp ứng với các liệu trình điều trị, máy, thiết bị trợ giúp là khác nhau tùy thuộc cơ địa mỗi người ! Những thông tin y học trên website chỉ mang tính tham khảo, bạn không được tự ý áp dụng nếu chưa được sự chỉ dẫn của thầy thuốc !)

Phương Pháp Tập Thở Giúp Phục Hồi Chức Năng Hô Hấp Cho Bệnh Nhân Ung Thư Phổi / 2023

Phương pháp tập thở cơ hoành và thở chúm môi sẽ giúp người bệnh “chủ động, tích cực” nhất trong các phương pháp phục hồi chức năng hô hấp.

Một trong những bước đầu tiên trong việc học thở là học cách hít thở sâu bằng cơ hoành. Cơ hoành là một cơ hình vòm nằm bên dưới phổi. Khi bạn hít vào, cơ hoành hạ xuống tạo ra một chân không hút không khí vào phổi.

Thở bằng cơ hoành là một kỹ thuật giúp tăng cường sức mạnh cơ hoành và các cơ bụng. Điều này sẽ giúp tăng cường lượng không khí di chuyển ra- vào phổi mà không làm mệt mỏi các cơ hô hấp ngực.

Thở hoành giúp người bệnh tăng cường tống thải đờm dịch. Ở một số người bệnh, tập thở hoành tốt đã là biện pháp dẫn lưu hiệu quả, ngoài ra thở hoành còn làm tăng thông khí, tăng trao đổi ôxy, giúp người bệnh bớt khó thở hơn.

Khi được sử dụng với chúm môi thở và thực hành thường xuyên sẽ giúp tăng cường hiệu quả của động tác hô hấp và tiết kiệm năng lượng.

Nên tập thở cơ hoành nhiều lần trong ngày cho đến khi trở thành thói quen. Bạn có thể tập thở ở tư thế ngồi hoặc đứng với đầu giữ thẳng. Sau khi đã thành thạo kỹ thuật, nên tập thở cơ hoành cả khi đi bộ và cả khi làm việc nhà.

Nằm ngửa, thả lỏng cổ và vai, toàn thân thư giãn, tinh thần thoải mái.

Đặt 1 bàn tay lên bụng và đặt bàn tay còn lại lên ngực.

Hít vào chậm, đều qua mũi sao cho bàn tay trên bụng có cảm giác bụng phình lên. Lồng ngực không di chuyển.

Hóp bụng lại dần theo nhịp thở ra, thở chậm qua miệng với thời gian thở ra gấp đôi thời gian hít vào và bàn tay trên bụng có cảm giác lõm xuống. Tập thở sâu, từ từ, tăng dần mỗi ngày và không quá sức.

Những ngày đầu tiên trong quá trình tập luyện chỉ nên thực hiện từ 5- 10 chu kỳ/ lượt, sau đó thư giãn thở đều tự nhiên 2-3 phút trước khi lặp lại lượt tiếp theo. Mỗi buổi từ 5 – 10 lượt, mỗi ngày tập từ 1 – 2 lần.

Khi thành thạo kỹ thuật, không cần kiểm soát của hai bàn tay đặt trên bụng và ngực nữa, có thể tập cả ở tư thế ngồi hoặc đứng, thậm chí ngay cả khi đi lại, làm việc.

Ở người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính do tình trạng ứ khí trong phổi làm cho người bệnh khó thở. Thở chúm môi là phương pháp ra bằng miệng với môi chúm lại, tạo áp suất dương trong phổi giúp cho đường thở không bị xẹp lại khi thở ra nên khí thoát ra ngoài dễ dàng hơn qua đó tăng cường lưu thông đường hô hấp

Tư thế nằm hoặc ngồi thoải mái, thả lỏng cổ và vai, toàn thân thư giãn, tinh thần thoải mái. Hít vào chậm qua mũi (tốt nhất nên kết hợp thở cơ hoành như mô tả trên).

Sau đó từ từ thở ra với môi chúm lại như đang huýt sáo, thở ra chậm sao cho thời gian thở ra gấp đôi thời gian hít vào.

Ngoài ra nên áp dụng kỹ thuật thở chúm môi bất cứ lúc nào cảm thấy khó thở như đi cầu thang, tập thể dục, làm việc nhà. Nên tập thở chúm môi kết hợp thở cơ hoành. Tập lặp đi lặp lại nhiều lần sao cho thật thành thạo và trở thành thói quen.

Tập thở hoành cần được duy trì lâu dài cho người bệnh ung thư phổi cũng như mắc các bệnh về phổi, ngay cả khi người bệnh đã ra viện, là biện pháp tốt nhất để đề phòng những biến chứng của bệnh, ngăn ngừa viêm nhiễm và giảm những đợt cấp tái phát.